- Cuma Gününün Değerlendirilmesi

1-Cum'agünü gusül abdesti almak       Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar: "-Herbiriniz Cum'a namazına geldiğinde yıkansın!.." (Sahîh-i Buhârî veTercemesi, Cuma Kitabı, C: 2)       2- Özellikle Cum'a günü misvak kullanmak       Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem-buyuruyoriar:       "-Her baliğ olan kimseye, Cum'a günü yıkanmak ve imkân bulursa hem misvaklanmak, hem de hoş koku sürmek vaciptir." (Sahîh-i Buhârî veTercemesi, Cuma Kitabı C: 2)       3- Gücümüz nisbetinde en iyi ve temiz elbise giymek       Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:       "-Bir müslümanın Cum'a günü olunca misvaklanmak, elbisesinin güzellerinden birini giymek, bir de varsa güzel koku ile kokulanmak, üzerine borç olan haklarındandır." buyuruyor. (Tecrîd-i Sarîh Tercemesi, 3 / 33) 64       4- Güzel koku sürünmek       Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       "-Her baliğ olan kimseye Cum'a günü yıkanmak ve imkan bulursa hem misvaklanmak, hem de hoş koku sürünmek vaciptir." (Sahîh-i Buhârî ve Tercemesi, Cum'a Kitabı)       5- Cum'a namazına erken vakitte gitmek       Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       "Her kim Cum'a günü cenabet guslü ile boy abdesti aldıktan sonra, ilk saatte Cum'a namazına giderse bir deve, ikinci saatte giderse bir sığır, üçüncü saatte giderse (sağlam) boynuzlu bir koç, dördüncü saatte giderse bir tavuk, beşinci saatte giderse bir yumurta kurban etmiş gibi (sevaba nail) olur. imam hutbeye çıkınca da melekler zikri (hutbeyi) dinlemek için (mecliste) hazır bulunurlar." (Tecrîd-i Sarîh Tercemesi 3 /13)       "Burada, «tavuk ve yumurta kurban etmiş olur.» demekten maksat; tavuk ve yumurta sadaka veren gibidir, manasındadır.." denilmiştir.       6- Mescide mümkünse yaya gitmek       Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       Her kim Cum'a günü ehliyle muvâkaa edip (cinsel ilişkide ulunup), iğtisâl eder (gusül abdesti alır), sonra mescide gitmeğe davranıp hutbenin evveline yetişir ve yaya gidip hayvana bin-ez ve imâma yakın oturup dinler ve hutbenin sonuna kadar agv etmez, yani lakırdı etmez veya dinlemekten başka bir işle hj|eş9ul olmaz ise attığı her adıma mukabil sıyâm ve kıyamı dâ-'arak bir senelik ecre nail olur." (Tecrîd-i Sarîh Tercemesi , 3/14)       7- Vakar ve sekîneti takınarak yürümek       Buhârî Tecrîd-i Sarîh'inin 481 numaralı hadîsinin Ebû Eyyûb el-Ensârî -radıyallâhu anh- rivayetinde, Cum'a namazına gidişte, "Sonra vakar ve sekînetini takınarak yürüsün." buyurulmuştur. (Tecrîd-i Sarîh Tercemesi 3 / 24)       8- Camide kimseye ezâ vermemek       Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       "Hiçbir kimse yoktur ki, Cum'a günü gusül abdesti alıp, elinden geldiği kadar paklandıktan ve yağından yağlandıktan veya evindeki kokudan süründükten sonra (hanesinden mescide) çıksın, yanyana oturan iki kimsenin arasını açmasın, daha sonra (Hak Teâlâ tarafından) ona takdîr edildiği kadar namaz kılsın, da-j ha sonra da imâm söze başlayınca, namaz bitinceye kadar sesini kessin de, o Cum'a ile öteki Cum'a arasındaki günahları mağfur Olmasın." (Tecrîd-i Sarîh Tercemesi, 3/17)       "iki kimsenin arasını açmasın"dan maksad; yanyana oturan iki kimseyi sıkıştırıp ortalarına girmek veya üzerlerinden atlayıp ileriye geçmektir.       9- Dört rek'at Cum'a namazının ilk sünneti kılınır       10- Hutbeyi sessizce ve dikkatlice dinlemek I       Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyurdular:       "Cum'a günü imam hutbe îrâd ederken, sen (yanındaki) al kadaşına "Sus! (Dinle!)" desen, yine lağv etmiş olursun." (Sahîrl Buhâri ve Tercemesi, Cum'a Kitabı, 2 / 894)       Hatibi dinlemekten insanı men eden her söz ve fiil lağvdn       66             11- Cum'a namazını kılmaya önem vermek       Cum'a namazı, şartlarını taşıyan müslümana farz bir ibâdettir. Hutbe îrâd edildikten ve dinlendikten sonra, Cum'anın iki rek'at farzı cemâatle aşikâre okuyuşla kılınır. Farzdan sonra Cumanın son dört rek'at sünneti kılınır. Bundan sonra "Zuhr-ı Âhir" diye dört rek'at, daha sonra "vaktin sünneti"niyeti ile iki rek'at namaz kılınır. (Büyük islâm ilmihali, Ö.Nasûhi Bilmen, Cuma Namazı, s: 164)       Abdullah bin Ömer ile Ebû Hüreyre -radıyallâhu anhümâ-, Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-'i minberin basamakları üzerinde şöyle buyururken işitmişlerdir:       "Ya bir takım adamlar Cum'a namazlarını terk etmekten vazgeçerler veya Allâh, onların kalplerine muhakkak surette mühür vurur da, bir daha gafillerden olurlar." (Sahih-i Müslim Tere. ve Şerhi, Cum'a Kitabı, s: 2413)       12- Cum'a namazını şartlarına uyarak edâ edenin iki       Cum'a arasındaki günahları bağışlanır       Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       "Kim Cum'a günü elbisesini temizler, yıkanır, erkenden camiye gider, imama yakın oturur ve imamı dinlerse; iki Cum'a arasındaki günahlarına, hatta üç gün de ziyadesiyle keffâret olur."       Diğer bir ifâde ile: "Gelecek Cumaya kadarki günahlarını Allâh mağfiret eder." (ihya Tercemesi, Cum'a Kitabı, 1 / 499)       13- Cum'a namazını kılıp, edâ ettikten sonra, konuşma dan ve yerimizden kalkmadan okunacaklar:       3) Ihlâs, Felak ve Nâs sûrelerini yedişer kere okumak       Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       Kim Cum'a namazından sonra -konuşmadan ve kalkmadan- Ihlâs, Felak ve Nâs sûrelerini yedişer defa okursa, Allâh Teâlâ, onu gelecek Cumaya kadar, zarar verici şeylerden muhafaza eder." (duâlar ve Zikirler, s: 114)       b) «Subhânallâhi ve bihamdihî, sübhânallâhilazîymi ve bi-, hamdihî, estağfirullah» tesbîhini 100 defa söylemek,       Nebî -saliâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       "Cum'a namazından sonra daha oturduğu yerden kalkmadan yüz defa; diyen kimsenin yüz bin günahını, ana ve babasının da yirmi dört bin günahını Allâh mağfiret eder." (duâlar ve Zikirler, s: n3)       14- Bu gün herhangi bir saatte edilecek duâ Rasûl-i Ekrem -saliâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       "Şu duâ ile Cum'a günü herhangi bir saatte duâ edilirse, sahibine muhakkak icabet Olunur: (duâlar ve Zikirler, s: 113)       Lâ ilahe illâ ente, Yâ Hannânu, Yâ Mennânu, Ya bedîa's-Se-mâvâti vel-ardi, Yâ ze'l-Celâli ve'l-İkrâm.       15- duâların kabul edildiği saat (Saat-i İcabet)       Ebû Hureyre -radıyallâhu anh- şöyle demiştir:       Rasûlullâh -saliâllâhu aleyhi ve sellem- (bir gün) Cumadan bahsediyordu (da):       "Onda bir saat vardır ki, hiçbir müslim kul namazda bulunup ve o saate rast getirip, Allâh Teâlâ'dan bir şey dilemez ki, Allan -azze ve celle- ona (dileğini) bahşetmesin." buyurdu. Sonra da mübarek küçük parmağının ucuna işaret buyurdular.       (Tecrîd-i Sarîh Tercemesi, Cum'a Kitabı, 3/105)       Bu konuda on bir tahminden en kuvvetli olanı ikisidir:       a- İmâmın minbere çıkmasından, namazın kılınmasına kadar olan zaman,       b- İkindi namazından SOnra (islâmın Işığında Günün Meseleleri, 1/23)       Nitekim Ashâb-ı Kiram: «Bu saat, hangi saattir, ya Rasûlâl-lâh?» dediklerinde:       "-İkindi namazı ile güneş batması arasındaki vakittir." buyurdular. (duâlar ve Zikirler, s: 113)       16- Cum'a günü Kehf sûresini okumak       Rasûlullâh -saliâllâhu aleyhi ve sellem-:       "Cum'a gecesi veya günü, kim Kehf sûresini okursa, okudu-9u yerden tâ Mekke'ye kadar olan mesafeyi aydınlatacak şekilde kendisine bir nûr verilir. Gelecek Cumaya kadar, hatta üçgün fazlasıyla günahları bağışlanır. Sabaha kadar yetmiş bin melek onun için istiğfar eder. Dert, sıkıntı, zâtülcenb, alalık ve cüzzâm ustalıkları ile Deccal'in fitnesinden muafiyet kazanır." buyuranadır, (ihya Tercemesi 1/509)       17- Cum'a günü Rasûlüllah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-       Efendimize salât ü selâm getirmek:       Nebiyy-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz buyuruyorlar:       "Cum'a gününde benim üzerime seksen salavât-ı şerîfe getirenin Allâh Teâlâ seksen senelik günahını mağfiret eder." (ihya Tercemesi, 1 / 507)       18- Cum'a günü yapılan iyiliklerin sevabı kat kattır       Nebiyy-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz buyuruyorlar:       "Cum'a gününe müsadif (rastlayan) hasenatın ecri mudaaf-tir (kat kattır)." (Kenzü'l-İrfân s: 221 Heysemî'nin Mecmâü'z-Zevâid'inden)       19- Cum'a günü tırnak kesmek İbn-i Mes'ûd:       "Cum'a günü tırnaklarını kesen kimseden, Allâh Teâlâ hastalığı kaldırır ve ona şifâ ihsan eder." (ihya Tercemesi 1 /493)       20- Cum'a günü günah işlenmezse, diğer günler muâhazeden salimdir       Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:       "Cuma günü günah işlenmezse, diğer günler muâhazeden       Salimdir." buyurdular, (ihya Tercemesi, 1 /486)       21- Cum'a günü vefat eden mümin, kabir azabından korunur       Nebiyy-i Zîşân -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar: "Cum'a günü vefat eden mümin, azâb-ı kabirden hıfz buyu-       rulur. (korunur)" (Kenzü'l-irfân s: 221 Tirmîzî, Ahmed bin Hanbel'den) 70       22- Her Cum'a, Cehennemden altıyüz bin kişi âzâd edilir      Haberde:       "Şüphesiz Allâh Teâlâ'nın her Cum'a günü, Cehennem'den altıyüz bin âzâdlısı vardır." diye vârid olmuştur, (ihya Tercemesi 1 / 486)       23- Cum'a günü kabir ziyareti yapılması       tazı kalp gözü açık olan sâlih kimselerin, hatıratından anlaşıldığına göre, diğer günlerden çok Cum'a günü, ölülerin ruhları, kabirleriyle irtibat kurmakta, yapılan duâlar, verilen selâmlar ve ziyaretlerden haberdâr olmaktadırlar, (islâmın Işığında Günün Meseleleri, 1 / 25)       24- Cum'a günü vefat eden kimseye şehît mükâfatı vardır       Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyuruyorlar:       "Cum'a günü vefat eden kimseye, Allâh Teâlâ şehîd mükâfatı yazar ve onu kabir fitnesinden korur." (Hak Dîni Kur'an Dili, Cum'a       Suresi Tefsiri, C: 8)       25- Sadece Cum'a günü oruç tutulmaz       Ebû Hureyre -radıyallâhu anh-'den rivayet edildiğine göre, Sallâllâhu aleyhi ve sellem Efendimiz şöyle buyuruyorlar:       "Sizden hiç bir kimse, (diğer günler tutmayıp da, sâdece) Cuma günü oruç tutmasın. Ancak, bir gün önce veya sonrasında da oruç tutarsa, Cum'a günü tutabilir." (Tâc Tercemesi 2/144)       26- Hac ve Umre sevabı verilir       Ebu'd-Derdâ -radıyallâhu anh-, Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ! sellem- Efendimiz'in şöyle buyurduğunu söylemiştir:       "Cum'a günü, Cum'a namazını cemâatle kılana makbul bir hac sevabı yazılır, ikindi namazını da cemâatle kılarsa, ona umre sevabı da verilir. Oturduğu yerde akşamlarsa (akşama kadar zikir, tesbîh ve Kur'ân okumakla meşgul olsa) Allâh Teâlâ istediğini verir." (Gunye 2 / 60)

Yusuf Demireşik