Receb Kelmesi Üzerinedir

-Recep.     Lâfzı, iştikak yollu çıkan isimler arasında sayılır. Kelime kökü de:     - Tercip.     Masdarı köküdür.Tercib ise. Araplara göre şu demeğe gelir:     -Saygı. Yani: Tâzim.     Bu aya saygı gösterip tâzim edildiği zaman şöyle denir:     - Ben bu aya saygılı oldum. (Recebtü hâzeşşehre)     Bu tâbir, Habbab b. Münzir b. Cümuh'un sözünde dahi geçmiştir. Ki, bu Sakîfe-i Beni Sâide'de olmuştu. Şöyle ki:     Rasûlüllah (s.a.v.) efendimiz vefat ettiği gün, tayin edilecek halife için, ansar ve muhacirin ihtilâfa düştüler. Bu arada, ansar, muhacirine şöyle dedi:     - Bir emir sizden olsun; bir tane de bizden.     Bu sırada, Habbab kızdı; kılıcını çekti ve şöyle dedi:     - Ene cüzeylehal-Muhakkek ve uzaykuhal-mürecceb. (Kavmim arasında ulu, onların boyun eğip saygı gösterdiği biriyim.)     Burada; bu cümlenin biraz lugat manâsına göre ayrıntılarına girelim:     - Cüzayk.     Tâbirini kullanmıştır ki; şu demeğe gelir:     - Sahiplerine göre pek değerli bir hurma ağacıdır. Bilhassa, meyvelendiği zaman, devrilmemesi için ona dayanak verirler.     -Recbe.     Lâfzının bir başka manâsı dahi, şudur: Hurmalığın çevresindeki bina.     Biraz da:     - Cüzeylühal-Muhakkek     Deyimi üzerinde duralım.Şu manâya gelir:     - Bilhassa uyuz develerin sürtünüp kaşındığı hurma kütüğü. Yani Küçüğü.     Denilmiştir ki:     -Cezel.     Kelimesinin manâsı şudur: Develerin sürtünüp kaşınmaları için, ağıllarına dikilen kütük.     Bayezid, Yahya b. Ziyad Ferra'dan naklen şöyle anlattı:     - Bu aya receb adının verilmesinin sebebi şudur ki: Bu ayda Araplar, hurmaları bol ağaçlara, destek verirler. Kökünden taa dalına kadar bağlarlar. Tâ ki: Rüzgâr sallayıp onun meyvelerini düşürmeye .     Bu işi yaptıkları zaman da, şu tâbiri kullanırlar:     - Reccebtün-nahle. (Yani: Hurmaya destek verdim.) Receb, tâbiri için şöyle diyen de vardır:     - Tercib.     Kelimesi şu manâyadır: Hırsızlık ve daha başka yollardan almak isteyenlerden, meyvelerinin yere düşmesinden korumak için, hurma dallarına dikenlik yapmak.     Şöyle diyenler dahi vardır:     - Hurmanın meyveli dallan eğildiği zaman, yere düşmemesi için ona verilen destek işinin adı: Tercib'dir.     Şöyle diyenler dahi vardır:     - O lâfız, Arap dilinden bir kelime olup bir şeyden heybete kapıldıkları zaman:     - Reccebtüş-şey'e (O şeyden heybete kapıldım) Derler.     Bazıları dahi: -Tercib.     Tâbirini, hazırlanmak manâsına almışlaradır. Zira, bu manâda, Rasûlüllah (s.a.v.) efendimiz şöyle buyurmuştur:     - "Receb ayı içinde, şâban ayı için çokça hayır tercib edilir. (Yani hazırlanır.)"     Bazıları da demiştir ki:     - Tercib, Allah'ü Teâlâ'nın zikrini tekrar ile, ona tâzim etmektir. Zira, melekler dahi; içinde Yüce Allah'ı tesbih, tahmid, takdis bulunan seslerini tercib ederler. (Yani: Tekrar ile yükseltirler)     Bazıları dahi, bu ayı receb değil de:     - Recem.     Diye anlatmışlardır. Zira, bu ayda, müminlere eziyet etmemesi için şeytan recm' edilir. (Yani: Bir yana atılır.)     -Receb.     Lâfzı, (Arapça aslına göre) üç harften ibarettir. Şöyle ki: RA CİM BA.     RA: Yüce Allah'ın rahmetine işarettir. CİM: Yüce Allah'ın cömertliğine delildir. BA: Yüce Allah'ın iyiliğini ve ihsanını anlatır.     Anlatılan manâya göre: Bu ayın başından sonuna kadar, kullar üç ihsan gelir. Şöyle ki:     a) Azab olmadan bol rahmet;     b) Cimrilik olmadan bol bol cömertçe vermek.     c) Cefasız, safalı ihsan.

Abdülkadir Geylanî Tercüme: Abdülkadir Akçiçek Alperen Yayınları