Zamanın Matematiği

    Zamanın bir boyut gibi mekana ilgisini Einstein ileri sürdü. Einstein'in «Zaman bir boyuttur ve dördüncü koordinattır» şeklinde özetlenen teorisinin bilimsel delillerini şöyle özetleyebiliriz:
        a) Zaman denklemi Einstein'in sonsuz boyutlar sistemi için kurduğu matematik ifadede N : 4'e uymaktadır.
        b) Zaman büyülme ve küçülmelerde diğer boyutlara; yani geometrik zaman boyutlarına (boy - en - derinlik) aynı oranda uyarlık göstermektedir. Mesela milyarlarca km ile ifade edilen yıldızlar sisteminde; zaman milyonlarca yılla ifade edilen değerlerden işlem görür Atom çekirdeğinde mesafeler milyar kere milyonda bir santime kadar küçülür o vakit zaman da milyarda bir saniyeye iner; yani boyutlar büyüdükçe zaman da büyür, boyutlar küçüldükçe zaman da küçülür.
    Einstein'in teorisinin en ilginç yönü dördüncü boyut olan zamandan ötede henüz algılayamadığımız boyutlar olmasıdır.
    Bu teorinin bilimsel yönden biyolojik bir gerçeği de i vardır. Boyutlar canlılar tarafından çeşitli kademelerle algılanıyor. Örneğin bir çok sürüngen 2 boyut algılar. Derinlik duygusunun algısı bu canlılarda yoktur. Bu hayvanlar çevreyi fotoğraf gibi, daha doğrusu karton filim gibi seyreder. Dördüncü boyutu yalnız insan algılar. O da belli oranlarda (zaman kavramı). Bundan sonraki kavramlar ise canlıların maddesel algı sınırlarını aşar.

Dr. Halûk NURBAKİ