Kıyam (Ayakta Durma)

Farz ve vacîp olan namazlarda kıyam rükündür. * Ayakta durmanın en aşağısı, eller, dizlere ulaşamayacak derecede olmasıdır.      Ayakta durmaya gücü yetmeyene kıyam lâzım değildir. Ayakta bevlini tutamayan, yahut avret mahallinden namaza mani bir miktar yeri görünecek olan, ya da ayakta okuyamayacak olana kıyam gerekmez; bunlar oturarak kılarlar.      Bir özür olmadıkça kıyamda bir ayağa yükü vermek mekruhtur. Kıyamda dimdik ve ayaklarına eşit yük verecek şekilde durur.      Okuma bilmeyen kimse üç kısa veya bir uzun ayet okuyacak miktar ayakta durmalıdır. Bu hüküm daha yeni müslüman olanları yakından ilgilendirir.      Kıyama iki ayağın arasını dört parmak kadar (ömrü olmayan için) açık bulundurmak huşua daha yakın olduğundan sünnettir. Ayaklarına eşit ağırlık verip kırmadan, dimdik, ayak araları dört parmak ve parmak uçları yine kıbleye dönmüş bir halde belli bir nizam ve intizam içinde ayakta durmak... Komutanının önünde saygıyla duran bir askerden çok daha dikkatli ve titiz bulunarak kıyamda durmak... Komutanların da Rabbi olan Allah'ın huzurudur bu divan. Nasıl rastgele durulabilir o huzurda?      Giyilen elbiselerin düğmeleri de iliklenmiş olması, tamamen giyilmiş olması, dikkati dağıtan motif ve desende elbiselerin giyilmemesi gerekir. Halkın arasına çıkamayacağı bir elbiseyle durmamalıdır namaza. Kolları sıvalı namaza durmak da mekruhtur.      Kişi Kıyamda hiçbir yere dayanmaz. Bir özrü varsa müstesnadır.      Başının üstünde, sağında, solunda, önünde ve arkasında bulunan canlı resme karşı veya uyuyan bir kimsenin yüzüne karşı namaza durmak, kor halindeki ateşe karşı namaza durmak mekruhtur. Bundan dolayı müslümanın camisi ve evi her türlü canlı resimden arınmış olmalıdır.      Kıyamın uzun olması rekat sayılarınn çok olmasından efdaldir. Çünkü kıraat diğer zikir ve teşbihlerden üstündür. Bunun için akıllı müslüman kısa kıyamla çok rekatlı nafile namaz kılmaktansa; az rekatlı fakat uzun kıyamlı namazı kılmayı tercih eder. Müslüman zaten kıyama, ayakta dimdik durmaya, devamlı Allah yolunda kıyam etmeğe mecburdur. Nffmazdaki uzun kıyamlar da iş bu genel kıyamdaki kıyamın bir simgesidir. Sanki namaz; kıyamıyla Allah için kaim olmağa hazırlanmaktadır inanan kişi.      Namaz kılan kimse -ister hükmen ister hakiki kıyamda secde yerine, rukuda ayaklarına secdede burnunun iki tarafına, kuudda kucağına, sefamda omuz başlarına bakar. Cenab-ı Peygamberin "Her ne kadar sen Allah görmüyorsanda; O'nu görür gibi ibadet etmen" hadîsi gereğince şuraya buraya değil de belli yerlere bakarak. Allah'dan başkasıyla meşgul olmadan namaz kılmanın gayreti içinde olmalıdır müslüman. Musalli âmâ veya karanlıkta ise Allah'ın büyüklüğünü düşünmesi ona yeter. Bir adam kıyamda önündeki safda boş bir yer görse kıbleye arkasını dönmeden yürüyüp orayı doldursa namazı bozulmaz. Hemen önündeki safa değil de üçüncü safa yürürse namazı bozulur. Bu hüküm cemaatla kılınan namazlar içindir. Namaz kılanı namaza başlarken mevcut olmayan küçük veya büyük abdest ve hatta yel sıkıştırsa namazı bozar ve onu defeder. Fakat bu vakit geniş olursa böyledir. Eğer vakit geniş olduğu halde namazı kesmezse günahkâr olur çünkü bu durum huzu ve huşua mânidir.

Abdullah BÜYÜK