İftitah Tekbiri (Tahrime,

İftitah tekbiri, namazı açış tekbiri demektir. Bununla namaza girilip dışarı ile ilgi kesildiğinden, namazı bozacak fiillerin yapılması ve yeme içme gibi namaz dışında mubah olan şeylerin haram oimasi sebebiyle tahrime (haram kılma) denir.      Nitekim selâm vermeye de tahlil (=be\â\ kılma) ismi verilmiştir. Bunun sebebi de namazda yapılması yasak olan şeylerin tekrar serbest olmasıdır.      Hadis-i Şerifte "Namazın anahtarı temizlik, tahrimi tekbir, tahlili selâm vermektir" buyuruimuştur. *      Tahrimenin sahih olabilmesi için şu şartlar aranır:      1. Tahrime niyete yakın olmalıdır. Niyeti tahri-meden önce yapılmalıdır. Tekbir aldıktan sonra namaza niyet ederse olmaz.      2. Mutlaka ayakta tekbir alınmalıdır. İmama rukûda yetişen ayakta tekbir alır ve rükû için tekrar tekbir almadan eğilir. Eğer tekbiri rukûya yakın bir vaziyette olınvBaşındaki "a"yı inceye yakın bir sesle okumalıdır. Tekbirin sonundaki "r"yi hareke vermeden dutarlı okumak sünnettir.      Namaz kılan kimse elini kulakları hizasına kaldırır. Başparmaklarını kulak yumuşaklarına değdirir, tâki kulak hizasına kadar kaldırdığı kesinlikle belli olsun.      Kadınlar ise omuz hizalarına kadar kaldırırlar. Çünkü bu onlar için tesettüre daha uygundur.      Eller kaldırılırken parmaklar kendi halleri üzere bırakılır. Ne fazlaca yumulur, ne de iyice açılır.      Elini kaldırdıktan sonra tekbire başlar ve bağlarken bitirmiş olur. Çünkü namaz kılanın bu el kaldırışı Allah'dan başka herşeyi elinin tersiyle arkasına atması demektir. Dolayısıyla bu, Allah'dan başkasını ortadan kaldırmak kelimei tevhidde olduğu gibi önce gelir. Artık kul, eliyle tüm engelleri-maniaları olanca gücüyle ortadan kaldırır ve lisanıyle de hemen arkasından Allah'ın büyüklüğünü ve varlığını ortaya koymuş olur.      Nitekim bir hadis-i şeriflerinde söz sultanı efendimiz buyururlar ki: "Sizden biriniz bir münker gördüğü zaman onu eliyle düzeltsin, ortadan kaldırsın; buna gücü yetmezse diliyle ortadan kaldırsın; buna da gücü yetmezse kalbiyle buğz etsin. Bu son şık ise imanın en zayıfıdır."      İşte namaz öncesi başlangıç tekbirinde mümin hadisdeki bütün şıkları yerine getirir. Öyle ya namaz kılanın zihninde Aljah'dan başka bir şeyin bulunması, o şeyle namaza başlamak münkerdir. Mü'min elini kaldırır önce fiilen defetmek için. Sonra diliyle tekbîr getirerek yok eder onu, ve bu arada kalben niyetle de tamamen ortadan kaldırır. Allah'dan başka herşeyi. Ve işte bu aşk ve vecd ile durur artık Rabbinin huzurunda. '      Tekbîr anında başını eğmek bidattir.      İftitah tekbirini imamın sesli alması vaciptir. Diğer intikal tekbirleri içinde hüküm böyledir. Öteki teşbih ve duaların hepsi ise gizli okunur namazda.      Tekbirde ellerini başının üzerine kaldırmak mekruhtur.      Kaldırışta el ve parmakların iç yüzü kıbleye getirilir. Parmağına varıncaya kadar her şeyiyle kıbleye, Allah'ın Kâbeşine yönelmek düşünülmeğe değer bir gerçektir.      Erkekler ellerini sağı, sol üzerinde olarak göbek altına bağlar. Sağ elin serçe ve başparmaklarıyla sol bileği iki taraftan halkalar. Sağ elin içi sol elin üzerine konur. Bu el bağlama işi tekbirden sonra elleri konur. Bu el bağlama işi tekbirden sonra elleri yanlara salmadan yapılır. Vitir namazında, kunut tekbirinde de elleri yana salmadan kaldırır ve yine salmadan bağlar.      Kadınlar ellerini sağı, solu üstüne götürerek halkı yapmaksızın göğsü üzerine koyuverir sadece.      Oturarak namaz kılan kimse de hükmen ayakta olduğundan elini bağlar.

Abdullah BÜYÜK